An examination of Baptist origins in the context of Baptist and Mennonite relationships in the early seventeenth-century Dutch Republic

Onderzoek naar de oorsprong van de baptisten in de context van relaties tussen Engelse baptisten en Waterlander doopsgezinden in de vroeg zeventiende-eeuwse Republiek der Nederlanden (1608-1630)

Begeleiding:
Prof. Dr. Henk Bakker (VU)
Prof. Dr. Fernando Enns/dr. Anna Voolstra (VU)
Dr. Karen Bullock (B. H. Caroll Theological Institute, Irving, Texas)
Dr. Anthony Cross (Oxford University)

Mijn onderzoek probeert een antwoord te geven op de vraag: Wat waren de dynamische aspecten van de oorsprong van de baptisten in de context van de relaties tussen Engelse baptisten en Waterlander doopsgezinden in de vroeg zeventiende-eeuwse Republiek der Nederlanden (1608-1630)?

Hoewel er door vroegere baptisten historici al is geschreven over de oorsprong van de baptisten en gedeeltelijk over de relatie tussen de Engelse baptisten en de Waterlander doopsgezinden in die tijd, is er noodzaak om de ontstaansgeschiedenis, en m.n. de relaties tussen de twee groepen, te onderzoeken. In de aanloop naar mijn onderzoek heb ik vragen gesteld bij de door eerdere historici geschetste werkelijkheid m.b.t. de volledigheid van hun onderzoek en de juistheid van hun conclusies. Ik ontdekte dat hun onderzoeken en conclusies niet op alle punten volledig waren geweest. Twee oorzaken zijn hier voor aan te wijzen: 1) vroegere historici beschikten niet altijd over alle beschikbare primaire bronnen; 2) als ze wel alle beschikbare oorspronkelijke bronnen konden inzien, dan ontbrak het hen aan talenkennis, vooral kennis van de Nederlandse taal. Twee redenen om het onderzoek naar de oorsprong van het baptisme opnieuw te ondernemen! Uiteraard leidt dit onderzoek er ook toe, dat de plek van deze baptisten in de grotere religieuze context van die periode duidelijker wordt.

Tenzij ik primaire bronnen ontdek, die geheel nieuwe informatie bevatten, verwacht ik geen schokkende of verrassende ontdekkingen te doen m.b.t. het ontstaan van de baptisten en hun relatie met de Waterlander doopsgezinden. Met dit onderzoek op basis van primaire bronnen hoop ik de conclusies getrokken door historici vóór mij steviger te onderbouwen of op bepaalde details te weerleggen. De hiaten in onze kennis van de baptisten in deze periode hoop ik aan te vullen. In die zin draagt dit onderzoek bij aan de wetenschappelijke kennis over het ontstaan van de baptisten.

Enkele voorbeelden van het completeren van ons begrip van het ontstaan van het baptisme:
• De geloofsbelijdenissen van de Waterlander doopsgezinden, die een rol speelden in de gesprekken tussen de Engelse baptisten en de Waterlanders, waren meer bindend dan verschillende historici hebben aangenomen. Wat betekent dit voor de status van geloofsbelijdenissen van de eerste baptisten?
• De Engelse baptisten werden pas in 1615 opgenomen door de Waterlander doopsgezinden in Amsterdam, niet in 1610 toen ze daartoe een eerste verzoek deden.
• Het idee van consensus binnen de Waterlander doopsgezinden speelde een cruciale rol in de Engelse kwestie (zoals het Engelse verzoek om acceptatie als een ware kerk werd genoemd)
• De rollen die de karakters van John Smyth (Engelse baptist) en Hans de Ries (Waterlander doopsgezinde) in deze relaties hebben gespeeld.

De inhoud van mijn dissertatie:
Introductie
1. Een doopsgezind begrip van consensus
2. Relaties tussen de Engelse baptisten en de Waterlander doopsgezinden
3. Rol en invloed van Hans de Ries op de Engelse kwestie
4. Correspondentie tussen Engelse baptisten en Waterlander doopsgezinden (1620-1630)
Conclusies en aanbevelingen voor verder onderzoek
Geselecteerde bibliografie

De primaire bronnen, die ik bestudeer, worden uitgegeven als een bronnenboek. Mijn dissertatie wordt uitgegeven als een apart boek. Beide boeken worden uitgegeven in de serie Amsterdam Studies in Baptist and Mennonite Theology (historical division), die verbonden is aan de leerstoel van Prof. Dr. Henk Bakker. Mijn promotie staat gepland voor eind 2018, begin 2019.

Het Feisser fonds heeft een gift beschikbaar gesteld voor het transcriptie project van de primaire bronnen (in het Nederlands, Engels en Latijn). De eerste transcriptie ronde is grotendeels afgerond. De volgende fase is het controleren van de eerste transcripties en van de bestaande vertalingen van de primaire bronnen (Nederlands-Engels, Latijn-Engels). De gift van het Feisser fonds wordt hiervoor gebruikt. Mocht u belangstelling hebben om mee te werken aan deze fase, mailt u dan voor meer informatie naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Kirsten Timmer is lid van Baptistengemeente Utrecht Silo en promoveert momenteel op dit onderwerp.

Snel bellen:

Dienstencentrum: 020-2103023
Seminarium: 020-2103024