Dutch Bulgarian Chinese (Simplified) Czech English Estonian French German Italian Russian Spanish Turkish Ukrainian

Een kleine baptistengeschiedenis

Het Baptist House kreeg enige tijd geleden bezoek van mensen van Baptistengemeente Utrecht Silo die 'geschiedenis kwamen snuiven'. Lees het interessante verslag.

Wij waren in Amsterdam in september van dit jaar. Een stralende dag voor de vijftien deelnemers van de baptistengemeente Silo Utrecht. Ons jaarthema is ‘Groeien in de diepte’. Wij gingen geschiedenis snuiven, en dat proefde goed! In de ochtend waren wij in het Baptist House – nieuwe naam bij wat ooit alleen Herdenkingskerk heette. Aan die naam kleeft geschiedenis. De baptistengemeente Amsterdam Centrum begon al gauw nadat in Hollandscheveld de eerste vijf zich in 1846 lieten dopen. In 1849 werd de Amsterdamse gemeente gevestigd – toen nog met de naam ‘Gemeente van Gedoopte Christenen’. Vanuit die gemeente werd geëvangeliseerd in Amsterdam en wijde omgeving. Wat hebben die mensen gesjouwd om ‘de verloren wereld’ met Gods redding door Jezus Christus bekend te maken. Dat leidde tot evangelisatieposten in Amsterdam-Noord en Amsterdam-West. De naam van evangelisatiepredikant Marinus Boesschoten is daaraan verbonden. Met ongelooflijke energie zette hij zich in, en mede door zijn inzet ontstonden in beide stadsdelen zelfstandige gemeenten. Hij had de visie bouwgrond voor een kerk te claimen aan de Postjesweg en reisde stad en (buiten-)land af om aan geld voor een kerk te komen. De feestelijke herdenking van 350 jaar baptisme in de 1959 RAI gaf hem gelegenheid een plan te ontvouwen voor een Herdenkingskerk. De naam van John Smyth – de eerste ‘echte’ baptistenpredikant werd daaraan verbonden. Amerikanen gaven tienduizenden dollars; Nederlandse baptisten droegen via het één-cents-fonds bij en in 1964 was de kerk gebouwd en werd deze in gebruik genomen. Sinds die tijd komt de baptistengemeente Amsterdam-West er samen; de laatste jaren ook een Braziliaanse baptistengemeente.

2018 11 Silo in BaptistHouse2

Het gebouw verouderde; renovatie zou kostbaar zijn. De Unie kocht het gebouw daarom van de gemeente en vernieuw-bouwde op ingrijpende wijze. De oorspronkelijke ‘preekbak met ontmoetingsruimte’ is nu een modern multifunctioneel gebouw dat zes (!) instellingen herbergt. Natuurlijk is er de ruime kerkzaal waar nog steeds de twee gemeenten samenkomen om elke zondag het evangelie te vieren. En zoals dat past bij goede baptistengemeenten is er ook een mooie lichte ontmoetingsruimte met goed ingerichte keuken om het gemeente-zijn ook met maaltijd en gesprek te vieren. (In Amerika leerde ik: ’Where Baptists are, there’s food’, en interkerkelijke diensten vieren andere kerken het liefst bij de baptisten – daar was altijd meer lekkers bij de koffie na de kerk!)

Foto: Plaquette als uiting van dank voor de opvang van Engelse separatisten in 1609 (1909). Een aantal van hen voer later naar de Nieuwe Wereld waar ze de Pelgrim vaders werden.

2018 11 Silo in BaptistHouse3In het Baptist House zijn ook de kantoren gevestigd van het dienstencentrum en van het team Missionaire Gemeenteopbouw. Ons seminarium heeft er zijn kantoor, met vaste werkplekken voor de rector en de onderwijscoördinator en flexplekken voor hoogleraar Henk Bakker van de McClendon Leerstoel en de diverse docenten. Natuurlijk is er ook een leslokaal waar toekomstige en bestaande voorgangers worden geschoold. Tussen de kantoren van dienstencentrum en seminarium is het kantoor van het International Baptist Theological Study Center (IBTSC), van waaruit de rector en de dean de vele internationale studenten begeleiden die promoveren. De directeur en secretaresse van de European Baptist Federation strijken maandelijks neer in het Baptist House. Zij werken ten dienste van de vele nationale unie’s, waar het gaat om theologische thema’s (de vrouw als voorganger; baptisten en politieke systemen), ontwikkelingskansen via evangelisatieacties en werkkampen, gebedsacties en de vele vragen vanwege armoede en migratie. Last but not least is er de prachtige bibliotheek op een nieuw geconstrueerde bovenverdieping waar veertigduizend (!) boeken voor studie en onderzoek beschikbaar zijn – van (ooit) John Smyth tot heden. Elke ochtend klinkt om half elf een bel. Dan komen van al die afdelinkjes de medewerkers bij elkaar om samen de Bijbel te lezen, een lied te zingen en te danken en te bidden voor dichtbij en ver weg.

Foto: In de bibliotheek van het Baptist House bij het borstbeeld van Spurgeon.

2018 11 Silo in BaptistHouse4Na bezichtiging van het Baptist House, en de lunch (makkelijk met twee supermarkten aan de overkant!) trokken wij naar het verdere verleden. Tram 13 bracht ons bij het Singel en de Singelkerk. De Waterlander doopsgezinden hadden al in de Singelkerk hun geestelijk thuis gevonden. In 1609 kregen zij contact met de Smyth-Helwys groep. De Singelkerk was een schuilkerk, en je vindt hem nog steeds niet makkelijk als je het nummer aan de Singel niet weet. De ingang lijkt op die van een gewoon huis. Op het grote bord met registers van voorgangers staan de namen van John Smyth en Thomas Helwys. De vluchtelingen uit Engeland werden pas in 1615 officieel erkend en opgenomen door de Waterlander doopsgezinde gemeente in Amsterdam. Helwys en een kleine groep hebben dat niet meegemaakt; zij keerden in 1611 terug naar Engeland en stichtten daar de eerste baptistengemeente op Engelse bodem. Wij lopen verder naar het Begijnhof: de Engelse Kerk. De burgervaders van Amsterdam wensten geen ruimte te bieden voor andere dan Gereformeerde erediensten. Maar op vraag van de ‘Engelschen’ werd de Begijnhofkerk in 1609 aan hen beschikbaar gesteld voor Engelstalige erediensten. Sinds die tijd is er tot op de dag van vandaag elke zondag een dienst in het Engels. Een plaquette aan de wand met ons bekende namen vermeldt de dankbaarheid van de ‘dissenters’ voor een eigen geloofsplek. In de gevel achter het koor zijn in een mooi glas-in-lood-raam de dankbare ‘Pilgrimfathers’ afgebeeld die in Amerika aankwamen. Maar dat is een ander verhaal.

Foto: Het herdenkingsraam met dankzeggende ‘Pilgrimfathers’ in de Engelse Kerk.

Na de Engelse Kerk wandelen wij naar de Bakkerstraat. Nu zijn we echt aan het begin van het baptisme gekomen. Het oorspronkelijke gebouw staat er niet meer, maar hier kwam een gemeente onder leiding van John Smyth bij elkaar. Hij was tot het inzicht gekomen dat een echte christelijke gemeente alleen bestaan kan uit gelovigen die elk belijden dat Jezus hun Heer is, en op die belijdenis gedoopt worden. Deze gelovigen gingen daarna een verbond aan om samen gemeente te zijn. Eerst doopte John Smyth zichzelf, daarna de anderen. De eerste echte baptistengemeente ontstond in dat jaar: 1609. Men woonde en kwam samen in de Bakkerstraat, en zocht aansluiting bij de gemeente van de Waterlanders (die hun naam ontleenden aan de streek Waterland in Noord-Holland). In de huidige drukte van het verkeer en het lawaai van terrasbezoekers en scootertjes herinnert niets aan dat feit. Maar ooit zijn mensen gevlucht, verwelkomd en is hun in vrijheid gelegenheid gegeven hun geloof te belijden en eredienst te vieren zoals zij het evangelie begrepen. En dat doen wij dagelijks nog zo. Respect!

Nog even naar de Nieuwe Kerk waar John Smyth begraven is. Dan zijn we alle ‘heilige plaatsen’ langsgelopen. En we realiseren ons dat die geschiedenis ons warm maakt om vandaag de dag op een zelfde manier te staan voor ons geloof, en dankbaar te zijn dat God in mensen zoveel geeft om op verder te bouwen. Geschiedenis is geweldig. We groeien in de diepte. Maar alleen om er levenslust voor de toekomst aan te ontlenen. Hoe zijn wij gemeente; wat belijden wij; hoe gaan wij aan het werk om anderen te doen delen in het verlossende evangelie.

Douwe Visser

2018 11 Silo in BaptistHouse5

Foto: Twee van onze oudere leden bij het borstbeeld van Charles H. Spurgeon in de bibliotheek. Een van hen werkte ooit in De Vinkenhof toen de studenten daar nog intern verbleven. Genieten dus van herinnering aan wat ooit was en van alle ontwikkelingen tot nu toe.

Adressen

Baptist House
Postjesweg 150
1061 AX Amsterdam

Tel. Algemeen:
020-21030 23
Tel. Seminarium:
020-210 30 24
E-mail: info@baptisten.nl

Baptisten.nu

BaptistenNu 2018 02

Snel bellen:

Dienstencentrum: 020-2103023
Seminarium: 020-2103024